İstiklal Marşının Kabul edilişinin 105. Sene-i devriyesini geride bıraktık. Ne hazindir ki bazı yerlerinin anlaşılmasında hem fikir olmadığımızı açıklayacağım.
،اولوسون ، قورقما نصيل بويله بر ايمانى بوغار
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,
“Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,” dizesinin ilk kelimesinin manasının “büyüksün” olduğunu belirtenlerin olmasına rağmen, ulumak fiilinden “Hayvanların çıkardığı korkunç ses.” olduğunu söyleyenler de yok değil. Diğer yandan, ikisinin geçerliliğini kabul edenler de var. Burada, tevriye sanatının kullanıldığını söyleyenler var. Doğrusu nedir sorusuna cevap ararken meselenin Osmanlıca imladan kaynaklandığına şahit oldum. Şöyle ki yukarıda tek satırlık Osmanlıca metinde “ولوسون” (ulusun) kaydı meselenin çözüm anahtarıdır. Osmanlıca kelimenin sonundaki” ن” harfi, şimdiki “n” harfinin karşılığıdır. Bu durumu böyle kabul edersek” Ulusun!” kelimesi hayvan ulumasından başka bir anlama gelemez. Eğer “ulusun “kelimesine yücelik anlamı vermek istiyorsak kelimenin sonundaki ” ن” harfinin ”ڭ” olması gerekirdi. O zaman da iki anlamlı gibi gözüken “ulusun “kelimesi, yine tek anlamda kalıp “yücesin, büyüksün “kelimelerinin anlamında olurdu. Ulusun kelimesinin kullanıldığı Osmanlıca dörtlüğe göz gezdirince durum fark edilir.
Osmanlıca son dörtlükte durum, açık seçik gözüküyor. Dörtlüğün ikinci kelimenin sonunda “ڭ” harfi var. Dediğin şeklinde yazılıyor zira mevcut alfabemizde “ڭ” harfinin yerine yazılacak bir harfimiz yok. Osmanlıcadaki “ڭ “harfine günümüzde “Nazal n” deniyor ancak bu nazal kelimesi Fransızcadır. Türkçesi varken ilgili hocalar, buna ısrarla “Nazal n” diyorlar. Türkçemizde bu harfin yerini alacak bir şekil var ama alfabe de yok. Alfabedeki harflerle yazmak ise “ng” şeklinde mümkündür. Özellikle orta Anadolu başta olmak üzere ülkenin bazı kesimlerinde, bu harf,” Bana, sana, ona, buna, şuna, ona.” kelimelerinde kullanılan sesin şeklidir. Türkçe söylemek gerekirse “Geniz n” si demeliyiz. Bu sesi de yöresinde yaşamayanlar çıkaramıyorlar.
Buradaki örnekte durum açık. Günümüz alfabesi ile yazımı: Ma’ârif nezaretinin 1330” şeklindedir. Dikkat edilirse “Nezâretinin kelimesi” 2. kelimedir. Son harfi de “ڭ”dir. ” ن” değildir.
Bu kelimenin iki anlamda kullanılma meylinin sebebi nedir? Şudur: Osmanlıca imlada 2. Tekil şahıs ekleriyle iyelik eklerinin “ڭ”ile bitmesidir.” ن” ile bitmesi mümkün değildir. Bu yüzdendir ki “Ulusun.” kelimesindeki “n” emir kipinin 3. Şahıslara emrin yönlendirilmesi için kullanılan şekildir. Fark buradan gelmektedir. Sözün özü,105 yıl önce mecliste Millî marş olduğunu kabul ettiğimiz marşımızın bu ikilemine burada bir çözüm getirmiş olduğumuzu düşünüyorum. Dilimizi ve doğru kullanımını çok önemsiyorum ama bu durum benim de hata yapmama mâni bir durum meydana getirmiyor.
Bu meselenin daha açık anlaşılmasını teminen, aşağıya Osmanlıca sahifenin günümüz alfabesiyle yazılmış şeklini de koydum. İlgili uzmanlar, incelediklerinde yazdıklarımın iddia olmayıp gerçek olduğuna dair kanaat belirteceklerdir. Yukarıya kırık kırpık parçaları koydum ama böylesi daha iyi oldu. Bundan sonrası için bakalım nasıl açıklamalar çıkacak meydana?
*
90 Osmanlı Lisânı
SÎGA—İ İLTİZÂMİYE
Muzâri’
Müsbet Menfî Müsbet Menfî
Yazayım Yazmayayım Geleyim Gelmeyeyim
Yazasın Yazmayasın Gelesin Gelmeyesin
Yaza Yazmaya Gele Gelmeye
Yazalım Yazmayalım Gelelim Gelmeyelim
Yazasınız Yazmayasınız Gelesiniz Gelmeyesiniz
Yazalar Yazmayalar Geleler Gelmeyeler
Mâzi-i Şuhûdî Müsbet: (Keşki) Yaza idim. İlh. Gele idim. ilh
Menfî : (Keşki) Yazmaya idim.ilh Gelmeye idim .ilh
Mâzi-i naklî Müsbet : (Keşki) Yaza imişim. ilh, Gele imişim. İlh
Menfî : (Keşki)Yazmaya imişim.ilh Gelmeye imişim. İlh.
SİGA-İ VÜCUBİYE
Müsbet Menfî Müsbet Menfî
Yazmalıyım. Yazmamalıyım Gelmeliyim. Gelmemeliyim
Yazmalısın Yazmamalısın Gelmelisin Gelmemelisin
Yazma(lı)dır Yazmamalıdır Gelmelidir Gelmemelidir
Yazmalıyız Yazmamalıyız Gelmeliyiz Gelmemeliyiz
Yazmalısınız Yazmamalısınız Gelmelisiniz Gelmemelisiniz
Yazmalıdırlar Yazmamalıdırlar Gelmelidirler Gelmemelidirler
Mâzi-i Şuhûdî Müsbet: Yazmalı idim. ilh Gelmeli idim; ilh.
MenfÎ: Yazmamalı idim. İlh. Gelmeli idim; ilh.
Mâzi-i Naklî: Müsbet: Yazmalı imişim; ilh Gelmeli imişim, ilh
Menfî: Yazmamalı imişim; ilh Gelmemeli imişim; ilh
SİGA-İ EMRİYENİN İSTİ’MÂLİ
109 – (1) Siga-i emriyenin müsbeti emirde menfîsi nehiyde kullanılır:
Dersini ezberle; tenbel tenbel oturma.
Osmanlıca tabloda gözüken “ڭ”lerdir ,ulusun kelimesinin ,ulumak anlamından geldiğinin delili.
*Osmanlı Lisânı, Dersa’âdet, Kitabhâne-i İslâm ve Askerî,
46 Bab-ı Âlî Caddesi46,1333 Matbââ-î Orhâniye
Tekrar millî marş yazılmaması temennisiyle Ümmetin ramazan-ı şerif bayramını tebrik ederim.
Şakir Albayrak 14.03.2026, 17.13, Çekmeköy
