ANASAYFA GÜNDEMSİYASETMANŞET HABEREKONOMİSPORRÖPORTAJLAR YAZARLAR KURULUŞ KÜNYE İLETİŞİM

12.03.2022

YENİ BİR KAYALAR TÜRKÜSÜ ve TÜRKÜNÜN HİKAYESİ

Balıkesir ilinin, Balya ilçesinin, Kayalar köyünden yiğit bir delikanlı gurbete çalışmaya gitmiştir. Delikanlı nişanlıdır ve köydeki nişanlısını çok özlemiştir. Çalıştığı iş yerinden izin almış ve değişik nakil vasıtaları ile Balya ilçe merkezine kadar gelmiştir. Buradan sonra köye yol var, vasıta yoktur, mecburen sırtındaki yük  ile yaya olarak yoluna devam eder, Kocaçay'ı bile geçer, önünde daha engeller vardır, bunlardan birisi DIŞBUDAK KÖPRÜSÜ, bir diğeri de SELEF YOKUŞU'dur. Delikanlı sırtında heybesi ve omuzundaki torbası ile yoluna devam ederken bu zor yolculukta bu türkü doğmuştur .Gelin bu güzel türküyü ve sözlerini birlikte okuyalım ve türkü söyleyelim.

 

DIŞBUDAK KÖPRÜSÜ TÜRKÜSÜ

  "AK YAŞMAKLIM TÜRKÜSÜ"

 

Dinle Dışbudak köprüsü

Dışbudak köprüsü dinle

Seni geçmek dert değilde

Yar tütüyor gözlerimde

 

Torbam dolu çerezlerle

Heybem dolu çeyizlerle

Sevgi dolu türkülerle

Yar ben sana geliyorum

 

Kayalar'dır benim köyüm

Herkes bilir asil soyum

Yolum yokuş biliyorum

Yar ben sana geliyorum

 

Terli terli bir yaz günü

Çıksam Selef yokuşunu

Sen terimi ak yaşmakla

Silermisin sevdiceğim

 

Çok terledim sevdiceğim

Yetmiyor bana mendilim

Sen terimi ak yaşmakla

Silermisin sevdiceğim

 

Vardım Yeni Pınarlar'a

Sular içtim kana kana

Sen terimi ak yaşmakla

Silermisin sevdiceğim 

                                                                          

Türkü sekizli hece ölçüsü ile yazılmış kafiyeli 6 dörtlükten ibarettir. Okunurken ve notaya alınıp bestelenirken kıtaların sonlarındaki bir veya iki mısra nakarat olarak okunabildiği gibi, aşağıdaki dörtlük esas nakaratı oluşturur.

 

Kayalar'dır benim köyüm 

Herkes bilir asil soyum

Yolum yokuş biliyorum

Yar ben sana geliyorum

 

 

 

Delikanlı nişanlıdır, sevgilisini çok özlemiştir, 15 km.lik bir yolu sırtında heybe ve torbası ile yürümektedir. Geçilmesi çok zor olan Kocaçay'ı geçmiştir, önünde ikinci bir engel daha vardır, o'da Dışbudak Deresi ve Köprüsüdür, delikanlının gözünde sevgilisi tüttüğü için bu dereyi ve köprüyü gözü görmez ve gözünde büyütmez ama köye varmadan zorlu bir yokuş daha vardır önünde, o'da "Selef Yokuşu "diye bilinen hatırı sayılır bir yokuştur. Delikanlı Selef Yokuşu'nu da sırtındaki heybe ve torbası ile çıkar ama çok terlemiştir .

 

Artık delikanlı tüm engelleri bir an önce sevgilisine kavuşma hayali ile geçmiştir ve sonunda meşe ağaçlarının gölgesinde şırıl şırıl akan Yenipınarlar'a  gelir, fakat çok terlidir, terini silmeye mendili yetmez, çeşmeye eğilir, kana kana suyunu içer, ellerini ve yüzünü yıkar ve sevgilisine hitaben derki ;                        VARDIM YENİ PINARLARA, SULAR İÇTİM KANA KANA

SEN TERİMİ AK YAŞMAKLA, SİLERMİSİN SEVDİCEĞİM

SEN TERİMİ AK YAŞMAKLA, SİLERMİSİN SEVDİCEĞİM...işte bu çok terleyen yiğit delikanlının sözleri bir türkü olur ve dilden dile dolaşır .

 

NOT ( 1 ) - Türkü çalınıp söylendiğinde Kayalar ve çevresini bilen kişiler, Balya yolu, Kocaçay, Dışbudak köprüsü, Selef Yokuşu,Yeni Pınarlar ... yollarında yürümeyi ve ak yaşmaklı genç kızlarımıza sevdalı delikanlıların dillere destan aşkını adeta yaşayacaklardır.

 

NOT ( 2 ) - Şiirin ve türkünün asıl adı, söz yazarı ve bestecisi tarafından değil, dinleyenlerimiz tarafından verilecektir. Şairi tarafından şiire verilen bir isim vardır, buna rağmen bestecisine saygısından dolayı sırrını uzun müddet korumuştur.

 

ŞİİRİN TÜRKÜ HALİNE GETİRİLMESİ  ; Kayalarlı şair Muharrem KAYNAK'ın yazdığı bu türkü sözleri, yine Kayalar'lı Halk Ozanımız Sn.Cemali KOPUK tarafından "ozanımızın seksenyedi yaşına girdiği 2021 yılının baharında bizzat kendisince" bestelenip söylenmiş ve icra edilmiştir. Sazına, eline, ağzına ve emeğine sağlık büyük ozanımız .

 

Muharrem KAYNAK

07 MART 2022

 

 

LİTERATÜRE GİRMİŞ OLAN KAYALAR TÜRKÜLERİ

A - ENTARİSİ DAMGALI TÜRKÜSÜ

 

Yöre                      : Balya, Kayalar köyü

Kaynak kişi          : Hafize KOPUK (Kayalarlı halk ozanı Cemali KOPUK'un annesi)

Derleyen               : Nihat KAYA , Notaya alan : Nihat KAYA

Derleme tarihi      : 17.05. 1969 , TRT Repertuarına kayıt no ve tarihi : 241 no ile (26.05. 1973)

 

Entarisi damgalı

Penceresi halkalı

Alacaksan al beni

Benim başım gavgalı

Benim başım gavgalı

Nina ninina , ninina nina ninina

 

Asılı yelek yüzü

Ayırdı felek bizi

Ayıranlar sürünsün

Gavuştur mevlam bizi

Gavuştur mevlam bizi

Nina ninina , ninina nina ninina

 

Bahçelerde çam fıstık

Dallerini biz kestik

Dallerini biz kestik

Allah nasip eylesin

İkimize bir yastık

İkimize bir yastık

Nina ninina , ninina nina ninina

 

Bu türkü, Kayalar köyünde ve civarındaki köylerde düğün, nişan, nikah, hank ve eğlenceler ile arifenelerde ile bilumum eğlencelerde köy kızları ve kadınların oyun havasının türküsüdür, diğer adı NİNA NİNA'dır.

 

B - ARABAM DAŞA GELDİ TÜRKÜSÜ

 

Yöre                      : Balya, Kayalar köyü

Kaynak kişi          : Hafize KOPUK ( Kayalarlı halk ozanı Cemali KOPUK'un annesi)

Derleyen               : Nihat KAYA , Notaya alan Nihat KAYA

Derleme tarihi      : 17.05. 1969 , TRT Repertuarına kayıt no ve tarihi :232 no. ile (26.05. 1973)

 

Arabam daşa geldi

Konağa paşa geldi

Çekilecek dert değil

Çekiyom başa geldi

 

Arabam teker tüker

Yediğim halka şeker

Dengine düşememiş

Ölür gider ah çeker

 

Evin önü merdiven

Başım ağrıyor niden

Yollara baktım galdım

Ne gelen var ne giden

 

Bu türkü ile de, aynı şekilde Kayalar köyü ve civar köylerde (dörtlüklerin sonuna NİNA NİNA eklenerek ) NİNA NİNA oynanır.

 

C - KOCA DAVUL VURULDU TÜRKÜSÜ

 

Yöre                  : Balya, Kayalar köyü

Kaynak kişi      : Anonimdir, türkünün aslı, Kayalar köyüne has bir ağıttır , sonradan türkü haline dönüştürülmüştür.

Derleyen           : Muharrem KAYNAK

 

Koca davul vuruldu

Meydan yeri kuruldu

Dört kişinin içinde

Koca Ömer vuruldu

 

Bu türkü Kayalar köyünde yaşanmış üzücü bir olayın ağıtıdır. Gerçekten efeler davulun vurulması ile meydana çıkarlar ve istemeyerek bir genç delikanlının silahından çıkan mermi ile zeybek oynayan dört yiğit delikanlıdan birisi olan Koca Ömer vurulur, onun adına yakılan bu ağıt dilden dile dolaşarak Kayalar'ın bir türküsü olmuştur.

 

D - EL , EF O,O,O... ÇEKTİĞİMİZ TÜRKÜLER

 

Kayalar köyünde, davullu, davulsuz bütün düğünlerde köy delikanlıları, gelin almaya giderken ve gelirken el ele - kol kola girerler.Düğün alayı yoluna devam ederken EFE BAŞI'nın isteği üzerine kortej zaman zaman durdurulur ve delikanlılar uzun uzun el,ef o,o, o, .... çekerler. Genellikle bu esnada, çalgılar eşliğinde maniler de söylenir, mani söyleyen sevgilisine, nişanlısına veya  yavuklusuna  gönderme yapar ve maniler hep bir ağızdan söylenir ve tekrar edilir, bazen ferdi olarak da maniler söylenir.

Her ne olursa olsun her maninin sonunda HADİ ÜLEN ...DESTİ diye hep birlikte haykırırlar, mani birkaç kez tekrarlanır ve her tekrarda Hadi ülen Desti diye ... delikanlılar haykırırlar.( Düğün sahibi kortejin tekrar ilerlemesi için köy delikanlılarına yeterli başişi verir, hepsine yetecek kadar helva parası, gömlek ve veya entarilik kumaş, peşkir, havlu, çevre, mendil veya delikanlıların hemen orada açıp içebilecekleri bir şişe rakı, şarap, bir tepsi baklava, bir sini sarili tatlısı ... vb)

 

NOT : El ,ef .o ... çekimi sadece düğünlerde değil, bayram savma eğlencelerinde, asker uğurlama törenlerinde, delikanlıların arifene gecelerinde, hıdrellezde, salıncakta kuyruk sallama coşkularına eşlik ederken de çekilir. El ,ef o o.o. çekip haykırmak, delikanlıların bir tür deşarj olmalarını sağlayan coşkulu haykırışlardır. Delikanlıların Öf ülen öf ...diyerek normal zamanlarda da coşkularını dile getirdikleri olur.

 

EL, EF, O.O.O. .... MANİ ÖRNEKLERİ

El, ef,o.o.o................

Karşıdan gelir takır tukur

Elinde teneke bakır

Yine yaktı beni

Ah o gözleri çakır

Hadi ülen desti...

 

El,ef, o.o. o. ............

Eski damın eskisi

Yeni damın baskısı

Yine yaktı beni

Ak yaşmaklının bakışı

Hadi ülen desti....

 

El, ef, o.o. o.............

Ak üzüm asmasıyım

Nazilli basmasıyım

Anne doktor getirme

Ben sevda hastasıyım

Hadi ülen desti ........

 

E -EVİMİZİN ARDINDA BİR TARLA MERCİMEK VAR TÜRKÜSÜ

 

Kaynak kişi     : Cemali KOPUK

Derleyen          : Nihat KAYA , Sözleri TRT'ye gönderen kişi: Çiğdem Gökay Seçkal

TRT  Repertuarına kayıt no ve tarihi :101 numara ile kayıtlıdır 1968 yılında derlenmiştir.

 

Evimizin ardında

Bir tarla mercimek var

Düşün daşın a yarim

Ölünceye geçinmek var

 

İndim aşağı mahalleye

Topladım gaşıkları

Mevlam sabırlar versin

Biz gibi aşıklara

 

F- NİNA NİNA'nın DEĞİŞİK  MANİLERİ

 

Yöre ; Kayalar köyü         : Balya -Kayalar köyü

Kaynak kişi ve Derleyen  : Murşide DAĞLI

 

Aşağı mahalle yılan

Yukarı mahalle dolan

Al beygirin üstünde

Terlemiş güzel oğlan

Nina , ni nina ..........

 

Kayalardır köyümüz

Zem zem akar suyumuz

Sevip sevip ayrılmak

Yoktur böyle huyumuz

Nina , ni nina ...........

 

Ekinler orak oldu

Yakınlar ırak oldu

Gitti yarim gelmedi

O bana merak oldu

Nina , ni nina............

 

 

07 MART 2022 

Muharrem KAYNAK

 


Bu yazı 219 defa okundu.


Yorumlar


Ad Soyad E-Mail
GÜNDEMSİYASETMANŞET HABEREKONOMİSPORRÖPORTAJLAR YAZARLAR ARŞİV

KONUMUMUZ

Altıeylül / Balıkesir
MND Ajans
©2020 | Tüm Hakları Saklıdır
MND Ajans